أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ - و عجب آنست كه از چون خودى عزّ ميطلبند ، و همه اسير ذل‌ّاند ، و بازداشتگان قهر . و در خبر است كه : من اعتزّ بالعبد اذلّة اللَّه ، فابتغ العزّ من ربّ العبيد يعزّك اللَّه فى الدّنيا و الآخرة . إِنَّ الْمُنافِقِينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ الآية - وصف الحال منافقان است ، و ذكر سيرت و معتقد ايشان ، باز در آخر ورد گفت : إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ . صفت عذاب و عقوبت ايشانست ، و ذكر سرانجام بد ايشان ، و عجب نيست كسى كه معتقد وى آن باشد اگر سرانجام وى اين بود . آورده‌اند كه آن منافقان را بدوزخ فرستند . در درك اوّل مالك گويد : يا نار خذيهم ، اى آتش گير ايشان را . آتش گويد : ولايت ما بر زبان است ، و بر زبان وى هر چند كه مجاز بود ، كلمهء توحيد رفته ، و راه بما فرو گرفته . بدرك دوم رسد ، همين گويد ، تا به هفتم درك . چون به هفتم رسد گويد : ما را ولايت بر دل است نه بر زبان ، بيار تا از دل چه نشان دارى ؟ و در دل وى جز نشان كفر و شرك نباشد . آتش در وى گيرد ، و آن عذاب صعب به دو رسد ، اينست كه ربّ العزّة گفت : إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ الآية . إِلَّا الَّذِينَ تابُوا - من النّفاق ، وَ أَصْلَحُوا اعمالهم بالاخلاص فى الاعتقاد ، وَ اعْتَصَمُوا بِاللَّهِ . باستدعاء التّوفيق وَ أَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فى انّ نجاتهم بفضل اللَّه و لطفه لا بإتيانهم بهذه الأشياء فى التّحقيق . 24 - النوبة الاولى ( 4 / 158 - 147 ) قوله تعالى : ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ چه كار دارد و چه كند خداى به عذاب كردن شما ، إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ اگر خداى را منعم دانيد و او را استوار گيريد ،